Question 1

අංශු න්‍යාය භාවිතා කරමින්, ගෑස් වායුවක් රාත්‍රී බඳුනේ සම්පූර්ණ පරිමාව පිරවීමට හේතු දක්වන්න. ද්‍රවයක් බඳුනේ හැඩය ගනී නමුත් නියත පරිමාවක් රකින ආකාරය ද පැහැදිලි කරන්න. සෑම අවස්ථාවකටම ලකුණු කළ අංශු රූප සටහනක් ඇතුළත් කරන්න.

Accepted Answer

වායු: අංශු දුරින් ඈත, වේගයෙන් හා අහඹු ලෙස ගමන් කරයි, ආකර්ෂණ බල නොසැලකිය හැකිය. ඒවා ලබා ගත හැකි සම්පූර්ණ අවකාශය පිරවීමට පැතිරේ — එබැවින් බඳුන සම්පූර්ණයෙන් පිරවේ.
ද්‍රව: අංශු සමීපව ඇත, මධ්‍යස්ථ ආකර්ෂණ බල ඇත. ඒවා එකිනෙකාට ඉහළින් ලිස්සා යා හැකිය; ද්‍රවය බඳුනේ හැඩය ගනී. ආසන්නවර්තී අංශු ආකර්ෂණය හේතුවෙන් නියත පරිමාවක් ඇත.

Question 2

1 200 kg ස්කන්ධයක් ඇති මෝටර් රථයක් කෙළින් මාර්ගයේ සැතපෙන් ආරම්භ කර තත්පර 12 ක් ඇතුළත 30 m/s ට ත්වරණය කරයි.
(i) රථයේ ත්වරණය ගණනය කරන්න.
(ii) රථයට ක්‍රියා කරන ප්‍රතිඵල බලය ගණනය කරන්න. සූත්‍රය ද සඳහන් කරන්න.
(iii) නිව්ටන්ගේ පළමු ගතිකාවේ නිතිය ප්‍රකාශ කර දෛනික ජීවිතයේ උදාහරණයක් දෙන්න.

Accepted Answer

(i) a = (30 − 0) / 12 = 2.5 m/s²
(ii) F = ma = 1 200 × 2.5 = 3 000 N
(iii) ශරීරයක් ප්‍රතිඵල (අසමතුල්) බලයකින් ක්‍රියා නොකළහොත් ස්ථිතිකව හෝ ඒකාකාර රේඛීය ගතියෙන් රැ‍ෑ‍ේ. උදාහරණ: මේසයේ ඇති පොතක් සාමාන්‍ය ප්‍රතිෂ්ඨාය සහ ගුරුත්වය සමතුල්‍ය නිසා ස්ථිතිව රැ‍ෑ‍ේ.

Question 3

මැග්නීසියම් ෆිලමය ඔක්සිජනය තුළ දැල්වී මැග්නීසියම් ඔක්සයිඩ් සෑදේ.
(i) මෙම ප්‍රතිකිරිය සඳහා සමතුල්‍ය රසායනික සමීකරණය ලියන්න.
(ii) මෙය ගෙනහැ‍ෂ, දිරාපත්, ස්ථානාන්තරණ හෝ ද්විත්ව ස්ථානාන්තරණ ප්‍රතිකිරිය ලෙස වර්ගීකරණය කරන්න.
(iii) රසායනික ප්‍රතිකිරිය සිදුව ඇති බව දක්වන ලකුණු දෙකක් නම් කරන්න.

Accepted Answer

(i) 2Mg + O₂ → 2MgO
(ii) ගෙනහැ‍ෂ (සංශ්ලේෂණ) ප්‍රතිකිරිය — ද්‍රව්‍ය දෙකක් ඒකාබද්ධ වී එක් නිෂ්පාදිතයක් සෑදේ.
(iii) දීප්තිමත් සුදු ආලෝකය / ගිනිදැල්; සුදු අළු (MgO) සෑදේ.

Question 4

ශාකවල, දිගු (T) ජානරාශිය කෙටි (t) ජානරාශිය ශ‍ෑ‍ ශකාරකාල.
(i) Homozygous දිගු ශාකයේ genotype සහ phenotype ශ‍ෑ‍ ශකාරකාල.
(ii) Heterozygous ශාක දෙකක් Punnett square ශ‍ෑ‍ ශකාරකාල.
(iii) 'dominant allele' සහ 'recessive allele' ශ‍ෑ‍ ශකාරකාල.

Accepted Answer

(i) Genotype: TT. Phenotype: දිගු.
(ii) Tt × Tt → 3 දිගු : 1 කෙටි.
(iii) Dominant: ශ‍ෑ‍ ශකාරකාල ශේෂ. Recessive: ශ‍ෑ‍ ශකාරකාල ශේෂ.

විද්‍යාව 2022