චාලක රසායනය — උ/පෙළ රසායන විද්‍යාව

චාලක රසායනය ගැන මතක තබා ගත යුතු දේ කුමක්ද?

• ප්‍රතික්‍රියා සීඝ්‍රතාව යනු ඒකක කාලයකදී ප්‍රතික්‍රියක හෝ ඵල සාන්ද්‍රණයේ සිදුවන විපර්යාසයයි: සීඝ්‍රතාව = -d[ප්‍රතික්‍රියක]/dt = +d[ඵල]/dt.
• සීඝ්‍රතා සමීකරණය: සීඝ්‍රතාව = k[A]^m [B]ⁿ, මෙහි k යනු සීඝ්‍රතා නියතය වන අතර m සහ n යනු A සහ B ප්‍රතික්‍රියක විෂයෙහි ප්‍රතික්‍රියා පෙළ වේ.
• ප්‍රතික්‍රියා පෙළ තීරණය කළ හැක්කේ ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණ මඟින් පමණක් වන අතර තුලිත සමීකරණයේ සංගුණකවලින් ලබාගත නොහැක.
• ගැටුම් වාදයේ අවශ්‍යතා: ප්‍රතික්‍රියක අංශු ප්‍රමාණවත් චාලක ශක්තියකින් (E ≥ Ea, සක්‍රියන ශක්තිය) සහ නිවැරදි අවකාශීය දිශානතියකින් ගැටිය යුතුය.
• බහු-පියවර ප්‍රතික්‍රියා යාන්ත්‍රණයක සමස්ත සීඝ්‍රතා නියමය මන්දගාමී පියවර හෙවත් සීඝ්‍රතා නිර්ණායක පියවරට අනුරූප වේ.

ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න (විනාඩියක්)

1. සීඝ්‍රතා නියතයේ (k) ඒකක

   (mol dm⁻³)¹⁻ⁿ s⁻¹ (මෙහි n යනු සමස්ත ප්‍රතික්‍රියා පෙළ වේ).

2. Arrhenius සමීකරණය

   k = A e^-Ea/RT හෝ ln(k) = ln(A) - Ea/(RT). ln(k) එදිරිව 1/T ප්‍රස්ථාරයේ බෑවුම = -Ea/R වේ.

අද චාලක රසායනය ප්‍රශ්න පුහුණු වන්න

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු

• උෂ්ණත්වය 10 °C කින් වැඩි කරන විට E ≥ Ea ශක්තිය සහිත අණු භාගය ඝාතීයව වැඩිවන බැවින් ප්‍රතික්‍රියා සීඝ්‍රතාව දළ වශයෙන් දෙගුණ වේ.

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Chemistry Syllabus (Unit 11)

ඊළඟට එන්නේ කුමක්ද?

විෂය නිර්දේශයේ ඊළඟට

චාලක රසායනය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන්නේ කොතැනද?

ශ්‍රේණිය 13 · වාරය 1