ප්‍රතිශක්තිය සහ මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය — උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව

ප්‍රතිශක්තිය සහ මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ගැන මතක තබා ගත යුතු දේ කුමක්ද?

• ප්‍රතිශක්තිය යනු බෝවන රෝගකාරක සහ ආගන්තුක ද්‍රව්‍යවලින් ශරීරය ආරක්ෂා කිරීමයි; එය සහජ (විශේෂිත නොවන) සහ අත්පත් කරගත් (විශේෂිත) ප්‍රතිශක්තිය ලෙස කොටස් දෙකකි.
• සහජ ප්‍රතිශක්තිය: භෞතික/රසායනික බාධක (සම, ශ්ලේෂ්මල, ආමාශයික HCl, කඳුළුවල ලයිසොසයිම්), භක්ෂක සෛල (නියුට්‍රොෆිල, මැක්‍රොෆාජ), ස්වාභාවික මාරක සෛල (NK cells), සහ අනුපූරක ප්‍රෝටීන.
• ප්‍රදාහ ප්‍රතිචාරය: හානි වූ පටකවල කුඹ සෛල මගින් හිස්ටැමින් ශ්‍රාවය කර රුධිර වාහිනී විස්තාරණය සහ පාරගම්‍යතාව වැඩි කරමින් නියුට්‍රොෆිල ආකර්ෂණය කරයි.
• දේහතරලමය (ප්‍රතිදේහ මධ්‍යස්ථ) ප්‍රතිශක්තිය: B ලිම්ෆොසයිට ප්ලාස්මා සෛල (ප්‍රතිදේහ නිපදවයි: IgG, IgA, IgM, IgE, IgD) සහ මතක සෛල බවට විභේදනය වේ.
• සෛලීය මධ්‍යස්ථ ප්‍රතිශක්තිය: තයිමසයේදී පරිණත වන T සෛල; උපකාරක T සෛල ප්‍රතිශක්තිය මෙහෙයවන අතර, විෂදායක T සෛල පර්ෆොරින් හා ග්‍රැන්සයිම් ශ්‍රාවය කර ආසාදිත සෛල විනාශ කරයි.

ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න (විනාඩියක්)

1. ප්‍රාථමික එදිරිව ද්විතීයික ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරය

   ප්‍රාථමික ප්‍රතිචාරය ප්‍රමාද කාලයක් සහිතව IgM බහුලව ඇති කරයි; ද්විතීයික ප්‍රතිචාරය මතක සෛල මගින් වේගවත්, දැවැන්ත IgG නිෂ්පාදනයක් සිදු කරයි.

2. සක්‍රීය එදිරිව අක්‍රීය ප්‍රතිශක්තිය

   සක්‍රීය ප්‍රතිශක්තිය දේහය විසින්ම ප්‍රතිදේහ නිපදවයි (එන්නත්, ආසාදන); අක්‍රීය ප්‍රතිශක්තිය පිටතින් සූදානම් කළ ප්‍රතිදේහ ලබා දෙයි (මව්කිරි, ප්‍රතිවිෂ).

3. ප්‍රධාන පටක අනුකූලතා සංකීර්ණය (MHC)

   MHC-I සියලු න්‍යෂ්ටික සෛලවල CD8+ සෛල වෙතද, MHC-II ප්‍රතිදේහජනක ඉදිරිපත් කරන සෛලවල CD4+ සෛල වෙතද සංඥා ඉදිරිපත් කරයි.

අද ප්‍රතිශක්තිය සහ මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ප්‍රශ්න පුහුණු වන්න

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 5

ප්‍රතිශක්තිය සහ මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන්නේ කොතැනද?

ශ්‍රේණිය 12 · වාරය 3