ජීව විද්‍යාව පුනරාවර්තනය

සෛල ව්‍යුහය සහ සංවිධානය

සෛල වාදයට අනුව සියලු ජීවීන් සෛලවලින් සමන්විත වේ, සෛලය ජීවයේ ව්‍යුහාත්මක හා ක්‍රියාකාරී ඒකකයයි, සහ සියලු සෛල පූර්ව පැවති සෛලවලින් සම්භවය වේ.

ජීවයේ රසායනික සහ භෞතික පදනම

ජලයේ සුවිශේෂී ජීව ආධාරක ගුණ එහි ධ්‍රැවීයතාව සහ හයිඩ්‍රජන් බන්ධන නිසා ඇතිවේ: ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව, ඉහළ වාෂ්පීභවන ගුප්ත තාපය, සංලග්න/ආසක්ත…

ජීවීන්ගේ විවිධත්වය සහ වර්ගීකරණය

ත්‍රිරාජධානි වර්ගීකරණ පද්ධතිය (කාල් වූස්): rRNA අනුක්‍රම විශ්ලේෂණය පදනම් කරගත් බැක්ටීරියා වසම, ආකියා වසම සහ යුකැරියා වසම.

සනාල ශාකවල සම්පත් ලබාගැනීම සහ පරිවහනය

ජල විභවය (Ψw) යනු ඒකක පරිමාවක ඇති නිදහස් ශක්තියයි, එය ද්‍රාව්‍ය විභවය (Ψs) සහ පීඩන විභවය (Ψp) මගින් තීරණය වේ: Ψw = Ψs + Ψp; සම්මත උෂ්ණත්ව…

ශාක ප්‍රජනනය සහ ජීවන චක්‍ර

ආවෘතබීජික ශාකවල ප්‍රමුඛ ද්විගුණ බීජාණුශාකය (2n) සහ ක්ෂුද්‍ර ඌනිත ඒකගුණ ජන්මාණුශාකය (n) අතර පරම්පරා ප්‍රත්‍යාවර්තනය පවතී.

අභ්‍යන්තර සහ බාහිර උත්තේජ සඳහා ශාක ප්‍රතිචාර

ශාක හෝමෝන ඉතා සුළු සාන්ද්‍රණවලින් නිපදවෙන කාබනික සංයෝග වන අතර ඒවා වර්ධනය, විකසනය සහ පාරිසරික ප්‍රතිචාර නියාමනය කරයි.

ප්‍රතිශක්තිය සහ මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය

ප්‍රතිශක්තිය යනු බෝවන රෝගකාරක සහ ආගන්තුක ද්‍රව්‍යවලින් ශරීරය ආරක්ෂා කිරීමයි; එය සහජ (විශේෂිත නොවන) සහ අත්පත් කරගත් (විශේෂිත) ප්‍රතිශක්තිය…

ස්නායුක සමායෝජනය සහ පද්ධතිමය ක්‍රියාවලිය

සම්බන්ධීකරණය යනු අභ්‍යන්තර හා බාහිර උත්තේජනවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා විවිධ දේහ ක්‍රියාකාරකම් ඒකාබද්ධ කිරීමයි; මේ සඳහා ස්නායු පද්ධතිය සහ…

මානව ස්නායු පද්ධතියේ දළ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

මානව ස්නායු පද්ධතිය ප්‍රධාන කොටස් 2 කින් යුක්ත වේ: මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය (CNS: මොළය සහ සුෂුම්නාව) සහ පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතිය (PNS: කපාල…

ස්නායු ආවේග ජනනය සහ සම්ප්‍රේෂණය

විවේක පටල විභවය (-70 mV): සක්‍රීය Na+/K+ පොම්පය (Na+ 3 ක් පිටතට සහ K+ 2 ක් ඇතුළට) සහ K+ විසරණයට පටලයේ ඇති ඉහළ පාරගම්‍යතාව මගින් පවත්වා ගනී.

ස්නායු පද්ධතියේ ආබාධ සහ රෝගී තත්ත්ව

ඇල්සයිමර් රෝගය: ක්‍රමයෙන් මතකය අඩුවීම, බුද්ධිමය පරිහානිය ඇති කරන ස්නායු පරිහානි රෝගයකි; ඇමයිලොයිඩ්-බීටා ඵලක සහ ටව් නියුරෝෆයිබ්‍රිලරි ගැට…

මානව සංවේදී ව්‍යුහවල කෘත්‍ය

සංවේදක ප්‍රතිග්‍රාහක යනු පාරිසරික උත්තේජන විද්‍යුත් ප්‍රතිග්‍රාහක විභව බවට පරිවර්තනය කරන විශේෂිත සෛල හෝ විකරණය වූ ශාඛිකා අග්‍ර වේ.

ඇස සහ කනෙහි ව්‍යුහය හා කෘත්‍ය

ඇසේ ස්ථර: පිටත තන්තුමය ස්ථරය (ස්ක්ලෙරාව සහ පාරදෘශ්‍ය කෝනියාව), මැද සනාල ස්ථරය (කෝරොයිඩය, සිලියරි දේහය, සහ කනීනිකාව), සහ ඇතුළත දෘෂ්ටිවිතානය.

අන්තරාසර්ග පාලනය සහ මානව අන්තරාසර්ග පද්ධතිය

අන්තරාසර්ග පද්ධතිය නාල රහිත ග්‍රන්ථිවලින් සමන්විත වන අතර ඒවා රුධිරයට හෝමෝන ශ්‍රාවය කර ඉලක්ක සෛලවල ප්‍රතිග්‍රාහක සමග බන්ධනය වී ක්‍රියා කරයි.

සමස්ථිතිය සහ දේහ අභ්‍යන්තර පරිසරය නියාමනය

හෝමියස්ටැසිස් (සමස්ථිතිය) යනු බාහිර පරිසරය වෙනස් වුවද අභ්‍යන්තර පරිසරය (අන්තර්සෛලීය තරලය සහ ප්ලාස්මාව) නියත පරාසයක පවත්වා ගැනීමයි.

සතුන්ගේ විවිධ ප්‍රජනන ක්‍රම

ප්‍රජනනය යනු නව ජීවීන් බිහි කිරීමේ ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියයි; එය අලිංගික සහ ලිංගික ප්‍රජනනය ලෙස ප්‍රධාන ආකාර දෙකකි.

පිරිමි ප්‍රජනක පද්ධතියේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

පුරුෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය ප්‍රාථමික ලිංගික අවයව (වෘෂණ යුගලය) සහ ආධාරක ව්‍යුහයන්ගෙන් (අධිවෘෂණය, ශුක්‍ර ප්‍රණාලය, මුත්‍ර මාර්ගය, ශිෂ්ණය සහ…

ගැහැනු ප්‍රජනක පද්ධතියේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

ස්ත්‍රී ප්‍රජනක පද්ධතිය ඩිම්බකෝෂ යුගලය, පැලෝපීය නාල (පැණවුම් නාල), ගර්භාෂය, යෝනි මාර්ගය සහ බාහිර ලිංගික අවයවවලින් සමන්විත වේ.

සංසේචනයේ සිට උපත දක්වා වූ ක්‍රියාවලිය

සංසේචනය: යෝනි මාර්ගයේදී ශුක්‍රාණු සක්‍රීය වීම (ධාරණාව) සහ ඩිම්බය වටා ඇති කොරෝනා රේඩියේටා සහ සෝනා පෙලූසිඩාව විනිවිද යාමට ඇක්‍රොසෝම…

ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝග

ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය යනු හුදෙක් රෝග හෝ බෙලහීනතාවක් නොමැතිකම පමණක් නොව, ප්‍රජනක පද්ධතියට අදාළ ශාරීරික, මානසික සහ සමාජයීය යහපැවැත්මයි.

සත්ත්ව ආධාරක පද්ධති සහ චලනය

සත්ව දේහ ආධාරක පද්ධති මගින් දේහයට යාන්ත්‍රික ආධාරය, හැඩය, අභ්‍යන්තර අවයවවලට ආරක්ෂාව සහ චලනය සඳහා පේශි සවි වීමට පෘෂ්ඨයක් සපයයි.

මානව අක්ෂක සැකිල්ලේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

මානව අක්ෂක සැකිල්ල මධ්‍යම සිරස් අක්ෂය දිගේ පිහිටි අස්ථි 80 කින් සමන්විත වේ: හිස්කබල (අස්ථි 22: කපාල අස්ථි 8 + මුහුණේ අස්ථි 14), අනුබද්ධ…

මානව උපග්‍රන්ථ සැකිල්ලේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

උපාංග සැකිල්ල අස්ථි 126 කින් සමන්විත වන අතර, එය උර මේඛලාව, ඉහළ ගාත්‍රා, ශ්‍රෝණි මේඛලාව සහ පහළ ගාත්‍රාවලින් යුක්ත වේ.

සන්ධි වර්ග සහ සැකිලි පේශි චලන යාන්ත්‍රණය

සන්ධි වර්ග 3 කි: තන්තුමය සන්ධි (අචල සන්ධි, උදා: හිස්කබලේ සීවන), කාටිලේජමය සන්ධි (අඩක් චලනය වන, උදා: අන්තර්කශේරුකා මඬල), සහ සයිනෝවියල් සන්ධි…

මෙන්ඩල්ගේ පරීක්ෂණ සහ ප්‍රවේණියේ මූලධර්ම

ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් Pisum sativum (මෑ ශාක) යොදාගනිමින් එකිනෙකට වෙනස් වූ විපරීත ලක්ෂණ යුගල 7 ක් අධ්‍යයනය කර පාරම්පරික ජාන විද්‍යාවේ පදනම දැමීය.

මෙන්ඩලීය නීතිවලින් බැහැර වන ප්‍රවේණික රටා

අපූර්ණ ප්‍රමුඛතාව: විෂමයුග්මක ජීවියා දෙමාපිය සමයුග්මක රූපකාර්ශ දෙකට අතරමැදි රූපකාර්ශයක් පෙන්වයි (උදා.

ජාන සංඛ්‍යාත වෙනස්වීම් සහ ජීවයේ පරිණාමය

ක්ෂුද්‍ර පරිණාමය යනු අනුයාත පරම්පරා ඔස්සේ ගහනයක ජාන සංචිතයේ ඇලීල සංඛ්‍යාතවල සිදුවන වෙනස්වීම් වේ.

ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍යවල අණුක පදනම සහ ව්‍යුහය

DNA ද්විතීයික ව්‍යුහය: ප්‍රතිසමාන්තර පොලිනියුක්ලියෝටයිඩ දාම දෙකකින් (5' සිට 3' සහ 3' සිට 5') සැදුම්ලත් දක්ෂිණාවර්ත ද්විත්ව හෙලික්සයකි…

ජාන සහ ජාන ප්‍රකාශනය වන ආකාරය

අණුක ජීව විද්‍යාවේ කේන්ද්‍රීය න්‍යාය: ජානමය තොරතුරු DNA (ප්‍රතිවලිතය) ⟶ mRNA (පිටපත් කිරීම) ⟶ ප්‍රෝටීන/පොලිපෙප්ටයිඩ (පරිවර්තනය) ඔස්සේ ගලා…

විකෘතිවල අණුක පදනම

විකෘතියක් යනු ජීවියෙකුගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයේ නියුක්ලියෝටයිඩ අනුක්‍රමයේ සිදුවන ස්ථිර, පාරම්පරික වෙනස්වීමකි.

ජාන තාක්ෂණයේ මෙවලම් සහ ශිල්පක්‍රම

ප්‍රතිසංයෝජිත DNA තාක්ෂණය යනු අණුක මෙවලම් භාවිතයෙන් ජාන හුදකලා කිරීම, කැපීම, සම්බන්ධ කිරීම සහ ධාරක සෛල තුළට ඇතුළත් කිරීමයි.

ජාන තාක්ෂණයේ ප්‍රායෝගික යෙදීම්

වෛද්‍ය යෙදීම්: ප්‍රතිසංයෝජිත මානව ඉන්සියුලින් (Humulin), වර්ධක හෝමෝන, ඒකක්ලෝන ප්‍රතිදේහ, සහ ජාන චිකිත්සාව (Gene therapy).

පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා

පාරිසරික පද්ධතියක් (පරිසර පද්ධතිය) යනු ජීවී (ජෛවීය) සංරචක සහ ඒවායේ භෞතික (අජෛවීය) පරිසරය අතර ශක්ති ප්‍රවාහය සහ පෝෂක චක්‍රීකරණය ඔස්සේ සිදුවන…

පරිසර පද්ධතියක ප්‍රධාන ක්‍රියාවලි

පරිසර පද්ධතියක මූලික ක්‍රියාවලි 2 කි: එක් දිශාවකට පමණක් ගලා යන ශක්ති ප්‍රවාහය (තාපගති විද්‍යා නියම අනුව) සහ චක්‍රීය ජෛව භූ-රසායනික පෝෂක…

ලෝකයේ ප්‍රධාන ජෛව හෝම (Biomes)

ජෛවෝමය යනු සුවිශේෂී දේශගුණික සාධක, පාංශු ලක්ෂණ සහ ප්‍රමුඛ වෘක්ෂලතා හා සත්ව ප්‍රජාවන්ගෙන් සමන්විත දැවැන්ත පාරිසරික කලාපයකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසර පද්ධති

ශ්‍රී ලංකාව කුඩා භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වුවද භූලක්ෂණ (මුහුදු මට්ටමේ සිට පිදුරුතලගල 2524 m දක්වා) සහ මෝසම් වර්ෂාපතනය (තෙත්, අතරමැදි, වියළි…

ජෛව විවිධත්වය සහ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා ඇතිවන තර්ජන

ජෛව විවිධත්වය යනු පෘථිවියේ ජීවයේ විවිධත්වයයි; එය මට්ටම් 3 කි: ප්‍රවේණික විවිධත්වය (ගහනයක් තුළ ඇලීල විචලනය), විශේෂ විවිධත්වය (ප්‍රජාවක විශේෂ…

ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු

හරිතාගාර ආචරණය සහ ගෝලීය උණුසුම: පොසිල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන CO2, කෘෂිකර්මාන්තයෙන් පිටවන CH4, N2O සහ CFC වායු මගින් පෘථිවියෙන් පිටවන අධෝරක්ත…

ජෛව විවිධත්වය සහ පරිසර සංරක්ෂණ ක්‍රමවේද

ජෛව විවිධත්ව සංරක්ෂණ ක්‍රමෝපායන් ප්‍රධාන ආකාර 2 කි: ස්වස්ථානික සංරක්ෂණය (ස්වභාවික පරිසරය තුළම රැකගැනීම) සහ පරස්ථානික සංරක්ෂණය (ස්වභාවික…

ක්ෂුද්‍රජීවීන්ගේ විවිධත්වය සහ ස්වභාවය

ක්ෂුද්‍රජීවීන් සෛලීය (බැක්ටීරියා, ආකියා, දිලීර, ප්‍රෝටොසෝවා, ක්ෂුද්‍ර ඇල්ගී) සහ අසෛලීය ව්‍යුහයන්ගෙන් (වෛරස්, වයිරොයිඩ, ප්‍රියොන) සමන්විත වේ.

ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාත්මක මූලික රසායනාගාර ශිල්පක්‍රම

විෂබීජහරණය (Sterilization) මඟින් බැක්ටීරියා අන්තඃබීජාණු ඇතුළු සියලු ක්ෂුද්‍රජීවී ආකාර විනාශ කරයි: තෙත් තාපය (ඔටෝක්ලේව්: 121°C, 15 psi…

මානව රෝගකාරක ක්ෂුද්‍රජීවීන් සහ බෝවන රෝග

බෝවන රෝග යනු ධාරක පටක ආක්‍රමණය කරමින් රෝග ලක්ෂණ ඇති කළ හැකි වෛරස්, බැක්ටීරියා, දිලීර සහ ප්‍රොටොසෝවා වැනි ක්ෂුද්‍රජීවීන් මගින් ඇතිවන රෝග වේ.

ක්ෂුද්‍රජීවී ගහන පාලනය කිරීමේ ක්‍රමවේද

ක්ෂුද්‍රජීවී පාලනයේ අරමුණ වන්නේ භෞතික හා රසායනික ක්‍රම මගින් රෝග බෝවීම, ආහාර නරක්වීම සහ දූෂණය වීම වැළැක්වීමයි.

කර්මාන්ත, කෘෂිකර්මාන්ත සහ පරිසරයේ ක්ෂුද්‍රජීවී භාවිතය

ක්ෂුද්‍රජීවීන්ගේ ඉහළ පරිවෘත්තීය විවිධත්වය, වේගවත් වර්ධනය සහ ප්‍රවේණිකව වෙනස් කිරීමේ හැකියාව නිසා කාර්මික, කෘෂිකාර්මික හා පාරිසරික…

පසෙහි සාරවත් බව රැකීමට පාංශු ක්ෂුද්‍රජීවීන්ගේ දායකත්වය

පාංශු සෞඛ්‍යය යනු ශාක හා සතුන් නඩත්තු කිරීම සඳහා පස සතු ජීවී පද්ධතියක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවයි; එය පාංශු ක්ෂුද්‍රජීවීන්ගේ ජෛව…

ජලයේ ගුණාත්මකභාවය සහ අපජල කළමනාකරණය

පානීය ජල පිරිපහදු අදියර: කැටිගැස්වීම (ඇලම් එකතු කිරීම) -> අවසාදනය -> වැලි පෙරීම (අත්හිටුවන ලද අංශු ඉවත් කිරීම) -> විෂබීජ නාශනය (ක්ලෝරීනකරණය…

ඝන අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සහ පාරිසරික වැදගත්කම

ඝන අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය සඳහා 5R මූලධර්මය: ප්‍රතික්ෂේප කිරීම (Refuse), අඩු කිරීම (Reduce), නැවත භාවිතය (Reuse), ප්‍රතිචක්‍රීකරණය (Recycle),…

ආහාර නරක්වීම සහ ක්ෂුද්‍රජීවී බලපෑම

ආහාර නරක්වීම යනු ක්ෂුද්‍රජීවී ක්‍රියාකාරිත්වය සහ එන්සයිම නිසා ආහාරයේ පෙනුම, රසය, සුවඳ සහ පෝෂණ ගුණය පිරිහී මිනිස් පරිභෝජනයට නුසුදුසු…

විසිතුරු මසුන් ඇතිකිරීමේ පද්ධති

විසිතුරු මත්ස්‍ය කර්මාන්තය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉහළ විදේශ විනිමයක් සහ ග්‍රාමීය රැකියා උත්පාදනය කරන ක්ෂේත්‍රයකි.

උද්‍යාන විද්‍යාත්මක ශිල්පක්‍රම සහ ප්‍රායෝගික අවස්ථා

උද්‍යාන විද්‍යාව යනු පළතුරු, එළවළු, මල් සහ විසිතුරු ශාක වාණිජමය වශයෙන් දැඩි කළමනාකාරිත්වයක් යටතේ වගා කිරීමේ විද්‍යාව සහ තාක්ෂණයයි.

වාහක මඟින් බෝවන රෝග සහ මර්දන ක්‍රමවේද

වාහක මගින් බෝවන රෝග යනු මදුරුවන්, මැස්සන් සහ කිනිතුල්ලන් වැනි ආත්‍රොපෝඩාවන් මගින් සම්ප්‍රේෂණය වන වෛරස්, බැක්ටීරියා හෝ ප්‍රොටොසෝවා ආසාදන වේ.

ආහාර සංරක්ෂණය සහ පසු අස්වනු හානි අවම කිරීම

පසුඅස්වනු හානිය යනු අස්වැන්න නෙළීමේ සිට පාරිභෝගිකයා අතට පත්වන තෙක් ආහාර ද්‍රව්‍යවල සිදුවන ප්‍රමාණාත්මක හා ගුණාත්මක හානියයි (ශ්‍රී ලංකාවේ…

ජීව විද්‍යාව ආශ්‍රිත නැගී එන තාක්ෂණික යෙදීම්

නැගී එන ජෛව තාක්ෂණයන් මගින් වෛද්‍ය විද්‍යාව, කෘෂිකර්මාන්තය, අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ පාරිසරික තිරසාරභාවය පරිගණක හා අණුක මෙවලම් ඔස්සේ…