අන්තරාසර්ග පාලනය සහ මානව අන්තරාසර්ග පද්ධතිය — උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව

අන්තරාසර්ග පාලනය සහ මානව අන්තරාසර්ග පද්ධතිය ගැන මතක තබා ගත යුතු දේ කුමක්ද?

• අන්තරාසර්ග පද්ධතිය නාල රහිත ග්‍රන්ථිවලින් සමන්විත වන අතර ඒවා රුධිරයට හෝමෝන ශ්‍රාවය කර ඉලක්ක සෛලවල ප්‍රතිග්‍රාහක සමග බන්ධනය වී ක්‍රියා කරයි.
• හෝමෝන වර්ග 2 කි: ජලයේ ද්‍රාව්‍ය ප්‍රෝටීන හෝමෝන (ඉන්සියුලින්, ග්ලුකොගන්; සෛල පටල ප්‍රතිග්‍රාහක සමග බැඳී cAMP මගින් ක්‍රියා කරයි) සහ ලිපිඩ ද්‍රාව්‍ය ස්ටෙරොයිඩ හෝමෝන (කෝටිසෝල්, ටෙස්ටොස්ටෙරෝන්; සෛල ප්ලාස්ම/න්‍යෂ්ටික ප්‍රතිග්‍රාහක සමග බැඳී ජාන ප්‍රකාශනය වෙනස් කරයි).
• හයිපොතැලමස සහ පිටියුටරි අක්ෂය: හයිපොතැලමස මගින් පූර්ව පිටියුටරිය පාලනය කරන හෝමෝන (GnRH, TRH, CRH) ශ්‍රාවය කරයි; අපර පිටියුටරිය ඔක්සිටොසින් සහ ADH ගබඩා කර රුධිරයට මුදාහරියි.
• තයිරොයිඩ් සහ පැරතයිරොයිඩ්: තයිරොක්සින් (T4/T3) මූලික පරිවෘත්තීය වේගය පාලනය කරයි; කැල්සිටොනින් රුධිර Ca2+ මට්ටම අඩු කරන අතර, පැරතෝර්මෝනය (PTH) රුධිර Ca2+ මට්ටම වැඩි කරයි.
• අධිවෘක්ක ග්‍රන්ථි: බාහිකයෙන් කෝටිසෝල් සහ ඇල්ඩොස්ටෙරෝන් ශ්‍රාවය වන අතර, මජ්ජාවෙන් ඇඩ්‍රිනලින් හා නොර්ඇඩ්‍රිනලින් ශ්‍රාවය වේ.

ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න (විනාඩියක්)

1. සෘණ ප්‍රතිපෝෂණ ලූප

   ඉලක්ක හෝමෝන මට්ටම (T3/T4) වැඩි වූ විට හයිපොතැලමස සහ පිටියුටරිය නිශේධනය වී එම හෝමෝන ශ්‍රාවය වීම පාලනය වේ.

2. කැල්සියම් හෝමියස්ටැසිස්

   කැල්සිටොනින් රුධිර කැල්සියම් අඩු කර අස්ථිවල තැන්පත් කරයි; PTH අස්ථි බිඳහෙළමින් සහ වකුගඩුවලින් නැවත අවශෝෂණය කරමින් රුධිර කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ නංවයි.

3. ලැන්ගර්හැන්ස් දූපත්

   බීටා සෛල මගින් ඉන්සියුලින් (ග්ලයිකෝජන් තැන්පත් කර රුධිර ග්ලූකෝස් අඩු කරයි) සහ ඇල්ෆා සෛල මගින් ග්ලුකොගන් (රුධිර ග්ලූකෝස් වැඩි කරයි) ශ්‍රාවය කරයි.

අද අන්තරාසර්ග පාලනය සහ මානව අන්තරාසර්ග පද්ධතිය ප්‍රශ්න පුහුණු වන්න

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 5

මුලින්ම ඉගෙන ගත යුත්තේ කුමක්ද?

ඊළඟට එන්නේ කුමක්ද?

විෂය නිර්දේශයේ ඊළඟට

අන්තරාසර්ග පාලනය සහ මානව අන්තරාසර්ග පද්ධතිය විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන්නේ කොතැනද?

ශ්‍රේණිය 13 · වාරය 1