ශ්‍රේණිය 13 — වාරය 1

ස්නායුක සමායෝජනය සහ පද්ධතිමය ක්‍රියාවලිය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• ස්නායුක එදිරිව අන්තරාසර්ග සම්ප්‍රේෂණය: ස්නායුක සංඥා විද්‍යුත්-රසායනික වේ (මිලිමීටර තත්පර, ක්ෂණික, ස්ථානීය); හෝමෝන සංඥා රුධිරය හරහා සෙමින් ගමන් කරයි (දිගුකාලීන බලපෑම්).
• මයලින් කොපුවේ වැදගත්කම: ශ්වාන් සෛල මගින් සාදන මයලින් කොපුව පරිවාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරමින් පැනුම් සන්නයනය මගින් ආවේග වේගය 120 m/s දක්වා වැඩි කරයි.
• ප්‍රත්‍යාවර්ත වර්ග: ඒකසන්ධික ප්‍රත්‍යාවර්තය (දණහිස් ගැස්ම - අන්තර්සන්ධි නියුරෝන නැත) සහ බහුසන්ධික ප්‍රත්‍යාවර්තය (ඉවත් කර ගැනීමේ ප්‍රත්‍යාවර්තය).

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් සිරුර තුළ හෝමෝනමය සම්බන්ධීකරණය ස්නායුක සම්බන්ධීකරණයෙන් මූලිකවම වෙනස් වන්නේ කෙසේද?

1. A. Hormonal signals travel much faster than saltatory nerve impulses
2. B. Nervous responses have wide systemic dissemination through the lymphatic system
3. C. Hormonal responses are generally slower to initiate and longer-lasting, transported via blood
4. D. Hormonal responses are strictly electrical and restricted to localized target cells

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

මානව ස්නායු පද්ධතියේ දළ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• CNS ආරක්ෂක ස්ථර: මෙනින්ජි පටල 3 (දෘඪස්තරය, ජාලස්තරය, මෘදුස්තරය) සහ කම්පන අවශෝෂකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන මස්තිෂ්ක-සුෂුම්නා තරලය (CSF).
• සුෂුම්නාවේ හරස්කඩ: සමනල හැඩැති ඇතුළත අළු පැහැ පදාර්ථය (සෛල දේහ, පෘෂ්ඨීය/උදරීය අං) සහ පිටත සුදු පැහැ පදාර්ථය (මයලීකෘත ස්නායු මාර්ග).
• හයිපොතැලමස: දේහ උෂ්ණත්වය, පිපාසය, කුසගින්න නියාමනය කරන සහ පිටියුටරිය සමග සම්බන්ධ වන ප්‍රධාන හෝමියස්ටැසිස් කේන්ද්‍රස්ථානයයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

හෘද ස්පන්දන වේගය, රුධිර පීඩනය සහ ශ්වසන රිද්මය පාලනය කරන අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රත්‍යාවර්ත මධ්‍යස්ථාන අඩංගු වන්නේ මිනිස් මොළයේ කුමන කොටසේද?

1. A. Cerebellum
2. B. Medulla oblongata
3. C. Hypothalamus
4. D. Cerebrum

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

ස්නායු ආවේග ජනනය සහ සම්ප්‍රේෂණය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• සර්ව හෝ ශූන්‍ය නියමය: උත්තේජනය සීමක විභවය (-55 mV) කරා නොපැමිණියහොත් ක්‍රියා විභවයක් හට නොගනී; සීමාව පසු කළහොත් උපරිම විස්තාරයෙන් යුත් ආවේගයක් හටගනී.
• අප්‍රතිචාරක කාලය: නිරපේක්ෂ අප්‍රතිචාරක කාලය මගින් ස්නායු ආවේගය එක් දිශාවකට පමණක් ගමන් කිරීම සහතික කරයි.
• උද්දීපන එදිරිව නිශේධන උපාගම: EPSP පටලය විධ්‍රැවීකරණය කර ආවේගයක් ඇති කිරීමට නැඹුරු කරයි; IPSP පටලය අධිධ්‍රැවීකරණය කර ආවේග ඇතිවීම වළක්වයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් නියුරෝනයක ක්‍රියාකාරී විභවයක (action potential) විධ්‍රැවීකරණ අවධියේදී, අක්සන පටලය (axolemma) හරහා සිදුවන අයන චලනය කුමක්ද?

1. A. Rapid efflux of K⁺ ions through voltage-gated potassium channels
2. B. Passive diffusion of Cl⁻ ions into the axon
3. C. Rapid influx of Na⁺ ions through voltage-gated sodium channels
4. D. Active pumping of 3 Na⁺ out and 2 K⁺ in via Na⁺/K⁺ ATPase

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

ස්නායු පද්ධතියේ ආබාධ සහ රෝගී තත්ත්ව

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• ආඝාතයේ අනතුරු ඇඟවීමේ ලකුණු (FAST): මුහුණේ ඇදවීම, අත්වල දුර්වලතාව, කථන අපහසුතාව, වහාම රෝහල්ගත කිරීමේ වේලාව.
• ස්නායු සම්ප්‍රේෂක ඌනතා: ඇල්සයිමර් රෝගයේදී ඇසිටයිල්කොලීන් ඌන වන අතර, පාකින්සන් රෝගයේදී ඩොපමයින් ඌන වේ.
• රුධිර-මොළ බාධකය (BBB): තාරකා සෛල මගින් මොළය ආරක්ෂා කරන මුත්, මෙනින්ජයිටිස් වැනි ආසාදනවලදී මෙම බාධකය දුර්වල වේ.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

පාකින්සන් රෝගය ස්නායු ජීව විද්‍යාත්මකව සංලක්ෂණය වන්නේ මොළයේ කුමන කලාපයේ ඩොපැමින් නිපදවන නියුරෝන ක්‍රමිකව පරිහානියට පත්වීම මඟින්ද?

1. A. Vermis of the cerebellum
2. B. Prefrontal cerebral cortex
3. C. Substantia nigra of the midbrain (basal nuclei)
4. D. Hippocampus of the limbic system

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

මානව සංවේදී ව්‍යුහවල කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• ප්‍රතිග්‍රාහක අනුවර්තනය: පැසීනියානු සංවේදක වේගයෙන් අනුවර්තනය වන අතර, වේදනා ප්‍රතිග්‍රාහක කිසිවිටෙකත් අනුවර්තනය නොවේ.
• ද්වි-ලක්ෂ්‍ය විභේදනය: ඇඟිලි තුඩුවල ඉහළ ප්‍රතිග්‍රාහක ඝනත්වයක් ඇති නිසා ඉතා ආසන්න ලක්ෂ්‍ය දෙකක් වෙන්කර හඳුනාගත හැක.
• සංවේදක හෝමුන්කුලස්: අත්, තොල් සහ දිව වැනි ඉහළ සංවේදී අවයව මොළයේ ප්‍රාථමික කායික සංවේදක බාහිකයේ විශාල ප්‍රදේශයක් නියෝජනය කරයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් සමෙහි ගැඹුරු පීඩනය සහ අධි-සංඛ්‍යාත කම්පන හඳුනාගැනීම සඳහා විශේෂණය වූ කොපුවකින් ආවරණය වූ යාන්ත්‍රික ප්‍රතිග්‍රාහක (mechanoreceptors) මොනවාද?

1. A. Meissner's corpuscles (tactile corpuscles)
2. B. Pacinian corpuscles (lamellar corpuscles)
3. C. Free nerve endings
4. D. Merkel discs

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

ඇස සහ කනෙහි ව්‍යුහය හා කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• දෘෂ්ටි දෝෂ: අවිදුර දෘෂ්ටිය (ඇස් බෝලය දිගු වීම - අවතල කාච මගින් නිවැරදි කරයි); දුර දෘෂ්ටිය (ඇස් බෝලය කෙටි වීම - උත්තල කාච මගින් නිවැරදි කරයි).
• මැද කනේ පීඩන වර්ධනය: විශාල කන් බෙරයේ සිට කුඩා ඉලිප්සාකාර කවුළුව දක්වා පීඩනය 20 ගුණයකින් පමණ වැඩි කර ශ්‍රවණ තරලයට ලබා දෙයි.
• කහ ලපය එදිරිව අන්ධ බිඳුව: කහ ලපයේ කේතු සෛල පමණක් ඇති බැවින් උපරිම තීව්‍ර දෘෂ්ටිය ලැබේ; අන්ධ බිඳුවේ ප්‍රකාශ ප්‍රතිග්‍රාහක නොමැත.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් ඇසේ ආසන්න වස්තූන් දෙස බැලීමේදී නවානුකූලනය (accommodation) සඳහා සිලියරි පේශිවල සහ ප්‍රලම්බන බන්ධනීවල සිදුවන ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් මොනවාද?

1. A. Ciliary muscles contract, suspensory ligaments tighten, lens becomes flatter
2. B. Ciliary muscles contract, suspensory ligaments relax, lens becomes more convex
3. C. Ciliary muscles relax, suspensory ligaments relax, lens becomes more convex
4. D. Ciliary muscles relax, suspensory ligaments tighten, lens becomes flatter

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

අන්තරාසර්ග පාලනය සහ මානව අන්තරාසර්ග පද්ධතිය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• සෘණ ප්‍රතිපෝෂණ ලූප: ඉලක්ක හෝමෝන මට්ටම (T3/T4) වැඩි වූ විට හයිපොතැලමස සහ පිටියුටරිය නිශේධනය වී එම හෝමෝන ශ්‍රාවය වීම පාලනය වේ.
• කැල්සියම් හෝමියස්ටැසිස්: කැල්සිටොනින් රුධිර කැල්සියම් අඩු කර අස්ථිවල තැන්පත් කරයි; PTH අස්ථි බිඳහෙළමින් සහ වකුගඩුවලින් නැවත අවශෝෂණය කරමින් රුධිර කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ නංවයි.
• ලැන්ගර්හැන්ස් දූපත්: බීටා සෛල මගින් ඉන්සියුලින් (ග්ලයිකෝජන් තැන්පත් කර රුධිර ග්ලූකෝස් අඩු කරයි) සහ ඇල්ෆා සෛල මගින් ග්ලුකොගන් (රුධිර ග්ලූකෝස් වැඩි කරයි) ශ්‍රාවය කරයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

වෘක්කයේ විදුර සංවලිත නාලිකාවල සෝඩියම් ප්‍රතිඅවශෝෂණය සහ පොටෑසියම් බැහැර කිරීම උත්තේජනය කිරීම සඳහා අධිවෘක්ක බාහිකයෙන් ස්‍රාවය වන හෝමෝනය කුමක්ද?

1. A. Cortisol
2. B. Aldosterone
3. C. Atrial natriuretic peptide (ANP)
4. D. Antidiuretic hormone (ADH)

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

සමස්ථිතිය සහ දේහ අභ්‍යන්තර පරිසරය නියාමනය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• සෘණ එදිරිව ධන ප්‍රතිපෝෂණය: සෘණ ප්‍රතිපෝෂණය වෙනස්වීම ආපසු හරවයි; ධන ප්‍රතිපෝෂණය යම් අවසාන ඉලක්කයක් දක්වා වෙනස්වීම තව තවත් තීව්‍ර කරයි (ප්‍රසව වේදනාවේදී ඔක්සිටොසින්, රුධිර කැටි ගැසීම).
• වකුගඩුවේ ප්‍රතිප්‍රවාහ ගුණකය: හෙන්ලේ පුඩුව මගින් වෘක්ක මජ්ජාවේ අධිආස්‍රැතික අනුක්‍රමණයක් නිර්මාණය කරමින් ADH මගින් ජලය නැවත අවශෝෂණය කිරීමට පහසුකම් සලසයි.
• අන්තස්තාපීන් එදිරිව බහිස්තාපීන්: අන්තස්තාපීන් (ක්ෂීරපායින්, පක්ෂීන්) පරිවෘත්තීය තාපය මගින් නියත උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගනී; බහිස්තාපීන් පරිසරයේ තාපය මත රඳා පවතී.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් සිරුරේ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය 37 °C ට වඩා ඉහළ යන විට, පූර්ව හයිපොතලමසයේ තාප නියාමක මධ්‍යස්ථානය මඟින් ප්‍රේරණය කරනු ලබන සෘණ ප්‍රතිපෝෂණ කායික ප්‍රතිචාර මොනවාද?

1. A. Decreased respiration rate and lipolysis of brown adipose tissue
2. B. Piloerection (goosebumps) and release of thyroxine
3. C. Cutaneous vasoconstriction and shivering thermogenesis
4. D. Cutaneous vasodilation and increased sweat gland secretion

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

සතුන්ගේ විවිධ ප්‍රජනන ක්‍රම

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• සංසේචනයෙන් පසු විකසන රටා: අණ්ඩජතාව (බිත්තර දැමීම, උදා: පක්ෂීන්); ජලාබුජතාව (වැදෑමහ ආධාරයෙන් මව් ගර්භාෂය තුළ විකසනය වී සජීවී පැටවුන් බිහිවීම, උදා: ක්ෂීරපායින්); අණ්ඩාණ්ඩජතාව (බිත්තර දේහය තුළ තබාගෙන පැටවුන් බිහිවීම, උදා: ඇතැම් මෝරුන්).
• උභයලිංගිකතාව: එක් ජීවියෙකු තුළම පුරුෂ හා ස්ත්‍රී ප්‍රජනක අවයව දෙකම පිහිටීම (ගැඩවිලා, පටිපණුවා).
• පරිණාමීය වාසි: ලිංගික ප්‍රජනනය මගින් නව ප්‍රවේණික සංකලන බිහි කරමින් රෝග හා පාරිසරික විපර්යාස හමුවේ නොනැසී පැවතීමේ හැකියාව ලබා දෙයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මී මැසි පිරිමි සතුන්ගේ (drones) දක්නට ලැබෙන පරිදි, අසංසේචිත ඩිම්බයක් සංවර්ධනය වීමෙන් ජීවී ප්‍රවේණියක් සෑදෙන සත්ත්ව අලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රමය කුමක්ද?

1. A. Budding
2. B. Parthenogenesis
3. C. Fragmentation
4. D. Multiple fission

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

පිරිමි ප්‍රජනක පද්ධතියේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• හෝමෝන පාලනය: හයිපොතැලමසෙන් GnRH -> පූර්ව පිටියුටරියෙන් FSH (සර්ටෝලි සෛල උත්තේජනය) සහ LH (ලේඩිග් සෛලවලින් ටෙස්ටොස්ටෙරෝන්); ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් සහ ඉන්හිබින් මගින් සෘණ ප්‍රතිපෝෂණය සිදුවේ.
• ශුක්‍රාණුවේ ව්‍යුහය: න්‍යෂ්ටිය සහ ඇක්‍රොසෝමය සහිත හිස; චලනය සඳහා ATP සපයන මයිටොකොන්ඩ්‍රියා බහුල මැද කොටස; සහ කෂිකාමය වලිගය.
• ශුක්‍රාණු ජනනය එදිරිව ශුක්‍රාණු විකසනය: ශුක්‍රාණු ජනනය යනු මූලික සෛලයේ සිට ශුක්‍රාණු සෑදීමේ සම්පූර්ණ ක්‍රියාවලියයි; ශුක්‍රාණු විකසනය යනු ශුක්‍රාණු සෛල කෂිකා සහිත පරිණත ශුක්‍රාණු බවට පත්වන අවධියයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් වෘෂණවල ශුක්‍රධර නාලිකා අතර අන්තරාල පටකයේ පිහිටි ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් හෝමෝනය සංස්ලේෂණය කර ස්‍රාවය කරන සෛල මොනවාද?

1. A. Primary spermatocytes
2. B. Leydig cells (interstitial cells)
3. C. Spermatogonia
4. D. Sertoli cells (sustentacular cells)

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

ගැහැනු ප්‍රජනක පද්ධතියේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• LH වැඩිවීම මගින් ඩිම්බ මෝචනය සිදු කරයි: 14 වන දින පමණ ඉහළ ඊස්ට්‍රජන් මට්ටම ධන ප්‍රතිපෝෂණයක් ඇති කරමින් දැවැන්ත LH පිටවීමක් ඇති කරයි, එමගින් පරිණත ග්‍රාෆ් පුටිකාව පුපුරා ඩිම්බය පිටවේ.
• කහදේහයේ ඉරණම: සංසේචනය නොවුවහොත් කහදේහය ක්ෂය වී ශ්වේතදේහය බවට පත්වේ, හෝමෝන මට්ටම් බිඳවැටී ඔසප් වීම සිදුවේ; සංසේචනය වුවහොත් hCG මගින් කහදේහය රැකගනී.
• සංසේචනය සිදුවන ස්ථානය: පැලෝපීය නාලයේ ඇම්පුලාව තුළ සිදුවේ; ශුක්‍රාණුවක් ඇතුළු වූ විට පමණක් ද්විතීයික ඩිම්බ සෛලය ඌනනය II සම්පූර්ණ කරයි.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් ඩිම්බකෝෂ චක්‍රයේදී ඩිම්බ මෝචනය (ග්‍රාෆ් කූපයෙන් ද්විතීයික ඩිම්බ සෛලය පිටවීම) සෘජුවම උත්තේජනය කරන අන්තරාසර්ග හෝමෝන සංසිද්ධිය කුමක්ද?

1. A. Peak secretion of human chorionic gonadotropin (hCG)
2. B. Luteinizing hormone (LH) surge
3. C. Sudden drop in progesterone concentration
4. D. Inhibition of follicle-stimulating hormone (FSH) by inhibin

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

සංසේචනයේ සිට උපත දක්වා වූ ක්‍රියාවලිය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• ගැස්ට්‍රියුලනයේදී සෑදෙන ප්‍රාථමික ජනක ස්ථර 3: බහිස්චර්මය (ස්නායු පද්ධතිය, සමේ අපිචර්මය), මධ්‍යචර්මය (අස්ථි, පේශි, රුධිර සංසරණ පද්ධතිය, වකුගඩු), සහ අන්තශ්චර්මය (ආහාර මාර්ග අපිච්ඡදය, පෙනහළු, අක්මාව).
• hCG ගර්භණී පරීක්ෂාව: මව් මුත්‍රාවල hCG අඩංගු වීම ගෘහස්ථ ගර්භණී පරීක්ෂණ කට්ටලවල පදනම වේ.
• ප්‍රසවයේ අවධි 3: 1) ප්‍රසාරණ අවධිය (ගැබ්ගෙල 10 cm දක්වා විවර වීම), 2) බිහිවීමේ අවධිය (දරුවා බිහිවීම), 3) වැදෑමහ අවධිය (වැදෑමහ පිටවීම).

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් ඩිම්බ පටලය සමඟ ශුක්‍රාණුවක් සංලීනය වීමෙන් පසු බහුශුක්‍රාණු ප්‍රවේශය (polyspermy) වැළැක්වීම සඳහා සිදුවන මන්දගාමී බාධකයේ ප්‍රධාන සෛලීය යාන්ත්‍රණය කුමක්ද?

1. A. Rapid depolarization of the ovum plasma membrane by sodium influx
2. B. Secretion of human placental lactogen by trophoblast cells
3. C. Immediate breakdown of the acrosomal vesicle by hyaluronidase
4. D. Cortical reaction resulting in the hardening of the zona pellucida

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝග

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• කොන්ඩම් භාවිතයේ ද්විත්ව ආරක්ෂාව: අනවශ්‍ය ගැබ්ගැනීම් මෙන්ම HIV ඇතුළු ලිංගාශ්‍රිත රෝග (STIs) වැළැක්වීම සඳහා ක්‍රියාත්මක වන එකම ක්‍රමය කොන්ඩම් භාවිතයයි.
• හෝමෝන පෙතිවල ක්‍රියාකාරිත්වය: FSH සහ LH හෝමෝන නිශේධනය කරමින් ඩිම්බ මෝචනය වැළැක්වීම සහ ගැබ්ගෙල ශ්ලේෂ්මල ඝන කර ශුක්‍රාණු ඇතුළුවීම අවහිර කිරීම.
• වාසෙක්තොමිය එදිරිව ටියුබෙක්තොමිය: වාසෙක්තොමියේදී ශුක්‍ර ප්‍රණාලය ගැටගසයි (ශුක්‍ර තරලය පිටවුවද ශුක්‍රාණු නැත); ටියුබෙක්තොමියේදී පැලෝපීය නාල ගැටගසනු ලැබේ.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

ට්‍රෙපොනේමා පැලිඩම් (Treponema pallidum) නම් ස්පයිරොකීට බැක්ටීරියාව මඟින් බෝවන සහ එහි ප්‍රාථමික අවධියේදී වේදනා රහිත ෂැන්කර් (chancre) තුවාලයක් ඇති කරන ලිංගාශ්‍රිත රෝගය කුමක්ද?

1. A. Syphilis
2. B. Trichomoniasis
3. C. Gonorrhoea
4. D. Genital herpes

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

සත්ත්ව ආධාරක පද්ධති සහ චලනය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• කාටිලේජ එදිරිව අස්ථි: කාටිලේජ රුධිර වාහිනී රහිත, නම්යශීලී පටකයකි (කොන්ඩ්‍රොසයිට සෛල); අස්ථි රුධිර වාහිනී බහුල, කැල්සියම් පොස්පේට් ඛනිජීකෘත ඔස්ටියෝන් පද්ධති සහිත දෘඪ පටකයකි.
• හැව ඇරීමේදී අවදානම: හැව ඇරීමෙන් පසු අලුත් පිටසැකිල්ල දැඩි වන තුරු සත්වයා විලෝපිකයන්ට සහ තුවාලවලට ඉතා පහසුවෙන් ගොදුරු විය හැක.
• අස්ථි ප්‍රතිසංස්කරණ සෛල: ඔස්ටියෝබ්ලාස්ට (නව අස්ථි සාදයි), ඔස්ටියෝසයිට (පරිණත අස්ථි සෛල), සහ ඔස්ටියෝක්ලාස්ට (අස්ථි බිඳහෙළා කැල්සියම් මුදාහරියි).

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

සංවෘත දේහ කුහරයක් තුළ ඇති සම්පීඩනය කළ නොහැකි තරලයක් මත ප්‍රතිවිරුද්ධ පේශි ස්ථර මඟින් පීඩනය යොදමින් චලනය හා සංචරණය සිදුකරන සැකිලි පද්ධතිය කුමක්ද?

1. A. Hydrostatic skeleton
2. B. Chitinous exoskeleton
3. C. Endochondral endoskeleton
4. D. Calcareous shell

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

මානව අක්ෂක සැකිල්ලේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• අන්තර්කශේරුකා මඬල: කම්පන අවශෝෂක ලෙස ක්‍රියා කරයි; මඬලක් නෙරා ඒමෙන් (slipped disc) ස්නායුවක් තෙරපී සයටිකා වේදනාව ඇති විය හැක.
• ඇට්ලස් (C1) සහ ඇක්සිස් (C2): ඇට්ලස් අනුකපාල අස්ථිය සමග හිස උඩ පහළ නැමීමටද ('ඔව්' චලනය), ඇක්සිස් සමග කරකැවීමටද ('නැත' චලනය) උපකාරී වේ.
• කශේරුකා වක්‍රතා: ප්‍රාථමික වක්‍ර (උරස්, ත්‍රිකාස්ථි) උපතේදීම පවතී; ද්විතීයික වක්‍ර (ග්‍රීව, කටී) ළදරුවා හිස එසවීමේදී සහ ඇවිදීමේදී වර්ධනය වේ.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් ග්‍රීව කශේරුකාවලට (C3–C6) පමණක් ආවේණික වූ සහ ඒවා උරස් හා කටී කශේරුකාවලින් පැහැදිලිව වෙන්කර හඳුනාගත හැකි ව්‍යුහමය ලක්ෂණය කුමක්ද?

1. A. Fused vertebrae forming a triangular dorsal wedge
2. B. Presence of articular costal facets on the centrum and transverse processes
3. C. Large kidney-shaped vertebral body without any foramina
4. D. Presence of transverse foramina (foramina transversaria) and bifid spinous processes

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

මානව උපග්‍රන්ථ සැකිල්ලේ ව්‍යුහය සහ කෘත්‍ය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• උරහිස් එදිරිව උකුල් සන්ධිය: උරහිස් සන්ධිය (ග්ලීනොයිඩ් කුහරය නොගැඹුරු නිසා) පුළුල් චලන පරාසයක් ලබා දෙන නමුත් පහසුවෙන් විස්ථාපනය විය හැක; උකුල් සන්ධිය (ඇසිටැබියුලම ගැඹුරු නිසා) ස්ථාවරත්වය සහ බර දැරීම උපරිම කරයි.
• ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ ශ්‍රෝණි වෙනස්කම්: ස්ත්‍රී ශ්‍රෝණිය ප්‍රසවයට අනුවර්තනය වී ඇති බැවින් පුළුල්ය, නොගැඹුරුය, ජගන චාපය 90° ට වඩා වැඩිය (පුරුෂයන්ගේ 90° ට අඩුය).
• පාදයේ ආරුක්කු: ශරීර බර බෙදා හැරීමට සහ ඇවිදීමේදී කම්පන අවශෝෂණයට පාදයේ අන්වායාම හා තීර්යක් ආරුක්කු 3 ක් උපකාරී වේ.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

මිනිස් උපාංග සැකිල්ලේ උකුල් සන්ධිය සෑදීම සඳහා කලවා අස්ථියේ (femur) ශීර්ෂය සමඟ සන්ධි වන කෝටරය කුමක්ද, සහ එය සෑදීමට විලයනය වන අස්ථි මොනවාද?

1. A. Acetabulum formed by the fusion of the ilium, ischium, and pubis
2. B. Obturator foramen formed by the ischium and pubis
3. C. Olecranon fossa formed by the radius and ulna
4. D. Glenoid cavity formed by the fusion of the clavicle and scapula

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

සන්ධි වර්ග සහ සැකිලි පේශි චලන යාන්ත්‍රණය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• මරණීය දෘඪතාව (Rigor Mortis): මරණයෙන් පසු ATP නිෂ්පාදනය නතර වීම නිසා මයෝසින් හිස් ඇක්ටින් වලින් වෙන් විය නොහැකිව මාංශ පේශි දැඩි වේ.
• ප්‍රතිවිරෝධී පේශි යුගල: මාංශ පේශිවලට ඇදීම පමණක් කළ හැකි අතර තල්ලු කළ නොහැක; වැලමිට නැමීම සඳහා ද්වීශීර්ෂකය සංකෝචනය වන විට ත්‍රිශීර්ෂකය ලිහිල් වේ.
• චාලක ඒකකය: එක් චාලක නියුරෝනයක් සහ එය මගින් ස්නායුනය වන පේශි තන්තු සමූහය චාලක ඒකකයක් නම් වේ.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

සැකිලි පේශි සංකෝචනයේදී සර්පණ සූත්‍රිකා ආකෘතියට අනුව, මයෝසින් ශීර්ෂය ඇක්ටින් බන්ධන ස්ථානයෙන් වෙන්වීමට සෘජුවම හේතු වන සිදුවීම කුමක්ද?

1. A. Binding of a new ATP molecule to the myosin head
2. B. Hydrolysis of bound ATP into ADP and inorganic phosphate
3. C. Release of calcium ions from the sarcoplasmic reticulum
4. D. Phosphorylation of troponin by creatine kinase

පිළිතුරු තේරීම් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

මෙන්ඩල්ගේ පරීක්ෂණ සහ ප්‍රවේණියේ මූලධර්ම

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• පරීක්ෂා මුහුම: ප්‍රමුඛ රූපකාර්ශයක් සහිත ජීවියෙකුගේ ප්‍රවේණි ආකාරය සමයුග්මකද (TT) විෂමයුග්මකද (Tt) යන්න තහවුරු කිරීමට එම ජීවියා සමයුග්මක නිලීන (tt) ජීවියෙකු සමඟ මුහුම් කිරීමයි.
• පනට් කොටුව භාවිතය: දෙමාපිය ප්‍රවේණි ආකාර, ජන්මාණු වර්ග රවුම් කර පැහැදිලිව දක්වා, පැටවුන්ගේ රූපකාර්ශ හා ප්‍රවේණිකාර්ශ ලියා දැක්විය යුතුය.
• මෙන්ඩල්ගේ සාර්ථකත්වයට හේතු: මෑ ශාක ස්වපරාගනය වීම, කෙටි ජීවන චක්‍රය, පහසුවෙන් වගා කළ හැකි වීම සහ එකිනෙකට පැහැදිලිව වෙනස් විපරීත ලක්ෂණ පැවතීම.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

විෂමයුග්මක උද්‍යාන මටර් ශාක දෙකක් අතර ද්වීමුහුම් අභිජනනයකදී (RrYy × RrYy), F₂ පරම්පරාවේ ප්‍රතිසංයෝජිත ප්‍රවේණිරූප (recombinant phenotypes) ප්‍රදර්ශනය කරනු ඇතැයි අපේක්ෂිත අනුපාතය කුමක්ද?

1. A. 1/16
2. B. 6/16
3. C. 9/16
4. D. 10/16

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

මෙන්ඩලීය නීතිවලින් බැහැර වන ප්‍රවේණික රටා

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• ABO රුධිර ගණ ප්‍රවේණිය: A රුධිර ගණය = IAIA හෝ IAi; B ගණය = IBIB හෝ IBi; AB ගණය = IAIB (සහප්‍රමුඛ); O ගණය = ii (සර්වත්‍ර දායක).
• ලිංග ප්‍රතිබද්ධ ලක්ෂණ මාරුවීම: වාහක මවකගෙන් 50% ක් පිරිමි දරුවන්ට රෝගී ජානය ලැබේ; රෝගී පියෙකුගෙන් තම පුතුන්ට රෝගය සම්ප්‍රේෂණය නොවන අතර (Y දෙන බැවින්), දියණියන් වාහකයින් බවට පත්වේ.
• එපිස්ටැසිස් (අභිභවනය): එක් ජානයක ඇලීල මඟින් වෙනත් ස්වාධීන ලක්ෂයක පිහිටි ජානයක ප්‍රකාශනය යටපත් කිරීම.

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

රුධිර ගණය O වූ පියෙකු සිටින A රුධිර ගණය සහිත කාන්තාවක්, රුධිර ගණය O වූ මවක් සිටින B රුධිර ගණය සහිත පිරිමියෙකු සමඟ විවාහ වේ. ඔවුන්ගේ පළමු දරුවා O රුධිර ගණය සහිත වීමේ සම්භාවිතාව කොපමණද?

1. A. 1/8 (12.5%)
2. B. 1/2 (50%)
3. C. 0 (0%)
4. D. 1/4 (25%)

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.

ජාන සංඛ්‍යාත වෙනස්වීම් සහ ජීවයේ පරිණාමය

අනිවාර්යයෙන් දැනගත යුතු කරුණු

• හාඩි-වයින්බර්ග් ගැටලු විසඳීමේ පියවර: මුලින්ම q² (සමයුග්මක නිලීන සංඛ්‍යාතය) සොයාගෙන, එහි වර්ගමූලයෙන් q ලබා ගන්න; අනතුරුව p = 1 - q සොයා 2pq (විෂමයුග්මක සංඛ්‍යාතය) ගණනය කරන්න.
• ප්‍රවේණික ප්ලාවිතය සහ ස්වාභාවික වරණය: ප්ලාවිතය යනු කුඩා ගහනවල අහඹු ලෙස සිදුවන වෙනස්වීමකි; ස්වාභාවික වරණය යනු අනුවර්තනයන්ට මඟපාදන ක්‍රියාවලියකි.
• විශේෂ ප්‍රභවය: විසංයුක්ත විශේෂ ප්‍රභවය (භූගෝලීය බාධක මඟින් වෙන්වීම) සහ සමභූමි විශේෂ ප්‍රභවය (එකම භූමි ප්‍රදේශයක සිදුවන විශේෂ ප්‍රභවය).

එක ප්‍රශ්නයක් උත්සාහ කරන්න

හාඩි-වයින්බර්ග් සමතුලිතතාවයේ පවතින ගහනයක, දේහ වර්ණදේහීය නිලීන ආබාධයකින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ගේ සංඛ්‍යාතය 0.04 කි. මෙම ගහනයේ විෂමයුග්මක වාහකයන්ගේ සංඛ්‍යාතය කොපමණද?

1. A. 0.08
2. B. 0.64
3. C. 0.32
4. D. 0.16

ඉඩසර විසින් විභාග රටාවට අනුව ලියූ ආදර්ශ ප්‍රශ්නයකි. පසුගිය විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයකින් ගත් එකක් නොවේ.