පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා — උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව

පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා ගැන මතක තබා ගත යුතු දේ කුමක්ද?

• පාරිසරික පද්ධතියක් (පරිසර පද්ධතිය) යනු ජීවී (ජෛවීය) සංරචක සහ ඒවායේ භෞතික (අජෛවීය) පරිසරය අතර ශක්ති ප්‍රවාහය සහ පෝෂක චක්‍රීකරණය ඔස්සේ සිදුවන ගතික ක්‍රියාකාරී ඒකකයයි.
• අජෛව සංරචක: දේශගුණික සාධක (සූර්ය විකිරණය, උෂ්ණත්වය, වර්ෂාපතනය, සුළඟ, ආර්ද්‍රතාවය) සහ පාංශු සාධක (පාංශු pH අගය, වයනය, ඛනිජ, ජල ධාරිතාව).
• ජෛව සංරචක: ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයන් (ස්වයංපෝෂීන් - ශාක), පාරිභෝගිකයන් (විෂමපෝෂීන් - ශාකභක්ෂක, මාංශභක්ෂක), සහ වියෝජකයන් (දිලීර සහ බැක්ටීරියා - මළ ද්‍රව්‍ය දිරාපත් කර පෝෂක මුදාහරියි).
• නිවාසය එදිරිව පාරිසරික නිඛේතය: නිවාසය යනු ජීවියා ජීවත් වන භෞතික ස්ථානයයි ('ලිපිනය'); නිඛේතය යනු පරිසර පද්ධතිය තුළ ජීවියාගේ සම්පූර්ණ කාර්යභාරයයි ('රැකියාව').
• මූලික එදිරිව සත්‍ය නිඛේතය: මූලික නිඛේතය යනු තරගයක් නොමැති විට ජීවියෙකුට භාවිත කළ හැකි සම්පත් පරාසයයි; සත්‍ය නිඛේතය යනු අන්තර්විශේෂ තරගය හමුවේ ජීවියා සැබවින්ම භාවිත කරන සීමිත පරාසයයි.

ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න (විනාඩියක්)

1. තරගකාරී බැහැර කිරීමේ මූලධර්මය (ගවුස්ගේ නියමය)

   එකම සීමාකාරී සම්පත් සඳහා තරග කරන සර්වසම නිඛේත සහිත විශේෂ දෙකකට එකම පරිසරයක දිගුකල් සහජීවනයෙන් සිටිය නොහැක; එක් විශේෂයක් අනෙකා බැහැර කරයි.

2. සම්පත් බෙදාගැනීම

   තරගකාරී විශේෂ විවිධ සම්පත් හෝ ස්ථාන පරිභෝජනය කිරීමට හැඩගැසීම (උදා: ගසක විවිධ උස මට්ටම්වල ආහාර සොයන කුරුල්ලන්).

3. ප්‍රධාන විශේෂ (Keystone species)

   පරිසර පද්ධතියක සමස්ත සමතුලිතතාවය සහ ජෛව විවිධත්වය පවත්වා ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය, නමුත් ගහන ප්‍රමාණයෙන් අඩු විශේෂ.

අද පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා ප්‍රශ්න පුහුණු වන්න

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 8

මුලින්ම ඉගෙන ගත යුත්තේ කුමක්ද?

ඊළඟට එන්නේ කුමක්ද?

විෂය නිර්දේශයේ ඊළඟට

පරිසර පද්ධතියක සංරචක සහ සම්බන්ධතා විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන්නේ කොතැනද?

ශ්‍රේණිය 13 · වාරය 2