ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු — උ/පෙළ ජීව විද්‍යාව

ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු ගැන මතක තබා ගත යුතු දේ කුමක්ද?

• හරිතාගාර ආචරණය සහ ගෝලීය උණුසුම: පොසිල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන CO2, කෘෂිකර්මාන්තයෙන් පිටවන CH4, N2O සහ CFC වායු මගින් පෘථිවියෙන් පිටවන අධෝරක්ත විකිරණ උරාගෙන රඳවා ගැනීමෙන් ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම.
• දේශගුණික විපර්යාසවල ප්‍රතිවිපාක: ධ්‍රැවීය අයිස් දියවීම නිසා මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම, සාගර ආම්ලිකකරණය (කොරල්පර හා බෙල්ලන් විනාශ වීම), සහ නියඟ හා සුළි කුණාටු බහුල වීම.
• ස්ට්‍රැටෝස්ෆියරයේ ඕසෝන් ස්ථරය ක්ෂය වීම: CFC වායුවලින් නිදහස් වන ක්ලෝරීන් මුක්ත ඛණ්ඩක මගින් ආරක්ෂිත ඕසෝන් (O3) අණු බිඳහෙළීම; මේ නිසා අන්තරායකර UV-B විකිරණ පෘථිවියට පැමිණ චර්ම පිළිකා සහ ඇසේ සුද ඇති කරයි.
• අම්ල වැසි: ගල් අඟුරු සහ වාහන දුමෙන් පිටවන SO2 සහ NOx වායු වැසි ජලය සමග ප්‍රතික්‍රියා කර සල්ෆියුරික් (H2SO4) සහ නයිට්‍රික් (HNO3) අම්ල සෑදීම (pH < 5.6); පසෙහි ඇලුමිනියම් විෂ වීම සහ වනාන්තර විනාශය සිදුවේ.
• වනාන්තර විනාශය සහ කාන්තාරකරණය: ඉවක් බවක් නොමැතිව ගස් කැපීමෙන් පාංශු ඛාදනය, කාබන් ගිලුම් අහිමි වීම සහ සාරවත් බිම් කාන්තාර බවට පත්වීම සිදුවේ.

ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න (විනාඩියක්)

1. මොන්ට්‍රියල් ප්‍රඥප්තිය එදිරිව පැරිස් ගිවිසුම

   මොන්ට්‍රියල් ප්‍රඥප්තිය (1987) ඕසෝන් විනාශ කරන CFC වායු සාර්ථකව තහනම් කළේය; පැරිස් ගිවිසුම (2015) ගෝලීය උණුසුම 1.5°C ට සීමා කිරීමට රටවල් එකඟ කරවයි.

2. සාගර ආම්ලිකකරණයේ රසායනය

   CO2 ජලයේ දියවී කාබොනික් අම්ලය සෑදේ; වැඩිවන H+ අයන කාබනේට් අයන සමග බැඳීම නිසා කොරල්පරවලට කැල්සියම් කාබනේට් සැකිලි තනා ගැනීමට නොහැකි වේ.

3. සුපෝෂණය

   ජලාශවලට නයිට්‍රේට්/පොස්පේට් එකතු වීම -> ඇල්ගී පිපීම -> බැක්ටීරියා මගින් ඒවා දිරාපත් කිරීමේදී ඔක්සිජන් ක්ෂය වීම (BOD වැඩිවීම) -> මසුන් මිය යාම.

අද ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු ප්‍රශ්න පුහුණු වන්න

මූලාශ්‍රය: NIE G.C.E. (A/L) Biology Syllabus & Resource Book, Unit 8

මුලින්ම ඉගෙන ගත යුත්තේ කුමක්ද?

ඊළඟට එන්නේ කුමක්ද?

විෂය නිර්දේශයේ ඊළඟට

ගෝලීය පාරිසරික ගැටලු විෂය නිර්දේශයේ පිහිටන්නේ කොතැනද?

ශ්‍රේණිය 13 · වාරය 2