භෞතික විද්‍යාව පුනරාවර්තනය

විද්‍යාත්මක ක්‍රමය සහ භෞතික විද්‍යාවේ විෂය පථය

විද්‍යාත්මක ක්‍රමය: නිරීක්ෂණය, උපකල්පන ගොඩනැගීම, පර්යේෂණාත්මක පරීක්ෂාව, දත්ත විශ්ලේෂණය සහ නියම/න්‍යාය සම්පාදනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයයි.

භෞතික රාශි සහ SI ඒකක

මූලික භෞතික රාශි සහ SI ඒකක 7: දිග (m), ස්කන්ධය (kg), කාලය (s), විද්‍යුත් ධාරාව (A), තාපගතික උෂ්ණත්වය (K), පදාර්ථ ප්‍රමාණය (mol), දීප්ත…

මාන සහ මාන විශ්ලේෂණය

මූලික රාශිවල මාන: ස්කන්ධය [M], දිග [L], කාලය [T], ධාරාව [I], උෂ්ණත්වය [θ].

මිනුම් උපකරණ සහ මිනුම් දෝෂ

කුඩාම මිනුම (LC): උපකරණයකින් ලබාගත හැකි කුඩාම අගයයි.

දෛශික සහ දෛශික විභේදනය

අදිශ සහ දෛශික: අදිශවලට විශාලත්වයක් පමණක් ඇත (ස්කන්ධය, කාලය, ශක්තිය); දෛශිකවලට විශාලත්වයක් සහ දිශාවක් ඇති අතර දෛශික එකතු කිරීමේ නීති…

ප්‍රස්තාර සහ දත්ත අර්ථකථනය

ප්‍රස්තාර සහ හොඳම ගැළපුම් සරල රේඛාව: පර්යේෂණාත්මක ලක්ෂ්‍ය දෙපසට සමබරව බෙදී යන පරිදි හොඳම රේඛාව ඇඳීම.

සරල රේඛීය චලිතය සහ ප්‍රක්ෂේප චලිතය

ඒකාකාර ත්වරණ සමීකරණ: v = u + at, s = ut + (1/2)at², v² = u² + 2as, s = ((u + v)/2)t.

බල සහ නිව්ටන්ගේ චලිත නියම

නිව්ටන්ගේ පළමු නියමය (අවස්ථිතිය): බාහිර අසමතුලිත බලයක් නොයෙදෙන තාක් වස්තුවක් නිශ්චලතාවයේ හෝ ඒකාකාර ප්‍රවේගයෙන් සරල රේඛීය චලිතයේ පවතී.

ඝූර්ණ සහ සමතුලිතතාව

බලයක ඝූර්ණය: අක්ෂයක් වටා වස්තුවක් භ්‍රමණය කිරීමට බලය දක්වන නැඹුරුව; ඝූර්ණය τ = බලය × භ්‍රමණ ලක්ෂ්‍යයට ලම්බක දුර (τ = F · d).

කාර්යය, ශක්තිය සහ ක්ෂමතාව

කාර්යය: W = F · s = F s cos θ; කාර්යය අදිශයකි; θ = 90° විට (කේන්ද්‍රාභිසාරී බලය) කාර්යය ශූන්‍ය වේ.

වෘත්ත චලිතය සහ කේන්ද්‍රාභිසාරී බලය

කෝණික චලිතය: කෝණික විස්ථාපනය θ, කෝණික ප්‍රවේගය ω = dθ/dt, කෝණික ත්වරණය α; රේඛීය සම්බන්ධතා: v = rω, aₜ = rα.

ස්ථිතික තරල සහ පීඩනය

ඝනත්වය ρ = m/V.

තරල ගති විද්‍යාව

පරිපූර්ණ තරලයක ලක්ෂණ: ස්ථිර ධාරාරේඛී ගලායාම, අසම්පීඩ්‍යතාව (නියත ρ), දුස්ස්‍රාවී නොවන බව (අභ්‍යන්තර ඝර්ෂණය නැත), භ්‍රමණ නොවන බව.

චලනය වන තරල සහ ද්‍රව ගති විද්‍යාව

දුස්ස්‍රාවිතාවය: තරල ස්ථර අතර අභ්‍යන්තර ඝර්ෂණයයි; නිව්ටන්ගේ දුස්ස්‍රාවිතා නියමය: දුස්ස්‍රාවී බලය F = η A (dv/dx).

සරල අනුවර්තී චලිතය

සරල අනුවර්තී චලිතය (SHM): අංශුවක ත්වරණය සමතුලිත ලක්ෂ්‍යයේ සිට විස්ථාපනයට සමානුපාතික වන අතර නිරතුරුව සමතුලිත ලක්ෂ්‍යය දෙසට යොමුවන චලිතය: a =…

තරංග චලිතය සහ යාන්ත්‍රික තරංග

තරංග වර්ගීකරණය: යාන්ත්‍රික තරංග (මාධ්‍යයක් අවශ්‍ය වේ: ශබ්දය, ජල තරංග) එදිරිව විද්‍යුත් චුම්භක තරංග (රික්තය හරහාද ගමන් කරයි: ආලෝකය).

තරංග සංසිද්ධි (පරාවර්තනය, වර්තනය, විවර්තනය, නිරෝධනය)

පරාවර්තනය සහ වර්තනය: පරාවර්තනයේදී පතන කෝණය = පරාවර්තන කෝණය; වර්තනයේදී ස්නෙල්ගේ නියමය n1 sin θ1 = n2 sin θ2; මාධ්‍ය මාරුවීමේදී සංඛ්‍යාතය f…

ස්ථාවර තරංග සහ අනුනාදය

ස්ථාවර තරංග සැකසීම: එකම විස්තාරය, සංඛ්‍යාතය සහ තරංග ආයාමය සහිත ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවලට චලනය වන ප්‍රගමන තරංග දෙකක අධිස්ථාපනයෙන් හටගනී.

ධ්වනිය සහ ඩොප්ලර් ප්‍රයෝගය

ශබ්දයේ ලක්ෂණ: තාරතාව (සංඛ්‍යාතය f මත), හඬැති බව (තීව්‍රතාව I සහ ඩෙසිබල් පරිමාණය β = 10 log10(I / I0) මත), ගුණය/නාදය (අනුස්වර සහ හර්මෝනික…

විද්‍යුත් චුම්බක තරංග සහ ලේසර් තාක්ෂණය

විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලිය: සංඛ්‍යාතය වැඩිවන අනුපිළිවෙලට: රේඩියෝ, ක්ෂුද්‍ර තරංග, අධෝරක්ත, දෘශ්‍ය ආලෝකය (400-700 nm), පාරජම්බුල, X-කිරණ,…

උෂ්ණත්වය සහ උෂ්ණත්වමාන

උෂ්ණත්වය සහ තාප සමතුලිතතාව: තාපගති විද්‍යාවේ ශූන්‍ය නියමය: A සහ B වස්තූන් C නම් තෙවන වස්තුවක් සමග තාප සමතුලිතතාවයේ පවතී නම්, A සහ B එකිනෙක…

තාප ප්‍රසාරණය

රේඛීය ප්‍රසාරණතාවය (α): ඒකක උෂ්ණත්ව වැඩිවීමකදී සිදුවන භාගික දිග වැඩිවීම: α = ΔL / (L0 ΔT); අවසන් දිග L = L0 (1 + α ΔT).

වායු නියම සහ වායුවල චාලක සිද්ධාන්තය

වායු නියම: බොයිල් නියමය: P1 V1 = P2 V2 (නියත T); චාල්ස් නියමය: V1 / T1 = V2 / T2 (නියත P); පීඩන නියමය: P1 / T1 = P2 / T2 (නියත V).

කැලරිමිතිය සහ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව

තාප ධාරිතාව සහ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව: තාප ධාරිතාව C = Q / ΔT; විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව c = Q / (m ΔT); අවශෝෂණය හෝ පිට කළ තාපය Q = m c ΔT.

ගුප්ත තාපය සහ අවස්ථා විපර්යාස

කලාප විපර්යාස: නියත උෂ්ණත්වයේදී සිදුවන ක්‍රියාවලි: දියවීම/හිමායනය, වාෂ්පීකරණය/ඝනීභවනය, ඌර්ධ්වපාතනය.

තාප සංක්‍රමණය (සන්නයනය, සංවහනය, විකිරණය)

තාප සම්ප්‍රේෂණ ක්‍රම: සන්නයනය (ඝන ද්‍රව්‍යවල අණුක කම්පන සහ නිදහස් ඉලෙක්ට්‍රෝන මගින්), සංවහනය (තරලවල ඝනත්ව වෙනස්කම් මත සිදුවන ධාරා මගින්),…

ආර්ද්‍රතාව සහ වාෂ්ප පීඩනය

වාෂ්ප පීඩනය: සංතෘප්ත වාෂ්ප පීඩනය (SVP) යනු ද්‍රවය සහ වාෂ්පය අතර ගතික සමතුලිතතාවක් ඇති විට පීඩනයයි; අසංතෘප්ත වාෂ්ප පීඩනය (UVP) වාෂ්පීකරණ…

තාපගති විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලි

තාපගති විද්‍යාවේ පළමු නියමය: ශක්ති සංස්ථිතිය: ΔQ = ΔU + ΔW (ΔQ යනු පද්ධතියට සැපයූ තාපය, ΔU යනු අභ්‍යන්තර ශක්ති වෙනස, ΔW යනු පද්ධතිය කළ…

නිව්ටන්ගේ සර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය

නිව්ටන්ගේ සර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය: ඕනෑම තිත් ස්කන්ධ දෙකක් අතර ආකර්ෂණ බලය ස්කන්ධවල ගුණිතයට සමානුපාතික වන අතර ඒවා අතර දුරෙහි වර්ගයට…

ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍රය සහ ක්ෂේත්‍ර තීව්‍රතාව

ගුරුත්ව ක්ෂේත්‍රය: ස්කන්ධයක් අවට වෙනත් ස්කන්ධයක් ගුරුත්ව ආකර්ෂණ බලයකට ලක්වන අවකාශ කලාපයයි.

ගුරුත්වාකර්ෂණ විභවය සහ විභව ශක්තිය

ගුරුත්ව විභවය (V): අනන්තයේ සිට යම් ලක්ෂ්‍යයකට ඒකක ස්කන්ධයක් ගෙන ඒමට බාහිර බලයක් කළ යුතු කාර්යයයි: V = - (G M) / r (අදිශයකි, J/kg).

කක්ෂීය චලිතය සහ චන්ද්‍රිකා

කක්ෂීය ප්‍රවේගය (vₒ): r = R + h අරයක කක්ෂගතවීමට අවශ්‍ය වේගය: vₒ = √(G M / r).

ප්‍රවේගයෙන් මිදීම (මිදුම් ප්‍රවේගය) සහ කක්ෂීය ශක්තිය

මිදීමේ ප්‍රවේගය (vₑ): ග්‍රහලෝකයක ගුරුත්ව බලපෑමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම මිදී අනන්තයට යාමට අවශ්‍ය අවම ආරම්භක වේගය: (1/2)m vₑ² - (GMm / R) = 0 => vₑ…

විද්‍යුත් ආරෝපණ සහ කූලෝම් නියමය

විද්‍යුත් ආරෝපණවල ගුණ: ආරෝපණ වර්ග දෙකකි (ධන සහ සෘණ); සජාතීය ආරෝපණ විකර්ෂණය වන අතර විජාතීය ආරෝපණ ආකර්ෂණය වේ; ආරෝපණ ක්වොන්ටීකරණය: Q = ± n e…

විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රය සහ ක්ෂේත්‍ර තීව්‍රතාව

විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍ර තීව්‍රතාව (E): යම් ලක්ෂ්‍යයක තැබූ ඒකක ධන පරීක්ෂා ආරෝපණයක් මත ක්‍රියාකරන විද්‍යුත් බලයයි: E = F / q0 (දෛශිකයකි, ඒකක N/C…

විද්‍යුත් විභවය සහ විභව ශක්තිය

විද්‍යුත් විභවය (V): අනන්තයේ සිට යම් ලක්ෂ්‍යයකට ඒකක ධන ආරෝපණයක් ත්වරණයකින් තොරව ගෙන ඒමට කළ යුතු කාර්යයයි: V = (1 / (4πε0)) · (Q / r)…

විද්‍යුත් ෆ්ලක්ස් සහ ගවුස් නියමය

විද්‍යුත් ස්‍රාවය (Φ): පෘෂ්ඨයක් හරහා ගමන් කරන විද්‍යුත් බල රේඛා ප්‍රමාණය පිළිබඳ මිනුමයි: Φ = E · A = E A cos θ (ඒකක N·m²·C⁻¹ හෝ V·m).

ධාරිත්‍රක සහ ධාරිතාව

ධාරිත්‍රක සහ ධාරිතාව (C): විභව අන්තර ඒකකයකට ගබඩා කරගත හැකි ආරෝපණ ප්‍රමාණයයි: C = Q / V (ඒකක Farad = C/V).

විද්‍යුත් ධාරාව සහ ආරෝපණ ගලායාම

විද්‍යුත් ධාරාව (I): සන්නායකයක හරස්කඩක් හරහා ආරෝපණ ගලායාමේ සීඝ්‍රතාවයි: I = dQ/dt (අදිශයකි, මූලික SI ඒකකය ඇම්පියර් A = C/s).

ඕම් නියමය, ප්‍රතිරෝධය සහ ප්‍රතිරෝධකතාව

ඕම් නියමය: නියත උෂ්ණත්වයකදී සහ භෞතික තත්ව යටතේ සන්නායකයක් තුළින් ගලන ධාරාව එහි අග්‍ර අතර විභව අන්තරයට සමානුපාතික වේ: V = I R.

විද්‍යුත් ගාමක බලය (වි.ගා.බ.), අභ්‍යන්තර ප්‍රතිරෝධය සහ කෝෂ

විද්‍යුත් චාලක බලය (වි.චා.බ.

ශ්‍රේණිගත සහ සමාන්තරගත පරිපථ

ශ්‍රේණිගත ප්‍රතිරෝධක සංයෝජනය: සෑම ප්‍රතිරෝධකයක් තුළින්ම එකම ධාරාව I ගලායයි: තුල්‍ය ප්‍රතිරෝධය Req = R1 + R2 + R3; වෝල්ටීයතා බෙදුම් නීතිය:…

කර්චොෆ්ගේ නියම

කර්චොෆ්ගේ පළමු නියමය (ධාරා නියමය / සන්ධි නියමය, KCL): ඕනෑම සන්ධියකට ඇතුළු වන ධාරාවන්ගේ වීජීය එකතුව සන්ධියෙන් පිටවන ධාරාවන්ගේ එකතුවට සමාන…

වීට්ස්ටෝන් පාලම සහ මීටර් පාලම

වීට්ස්ටන් පාලම: P, Q, R, S ප්‍රතිරෝධක හතරක් සහ ගැල්වනෝමීටරයක් සහිත පාලම් පරිපථයකි.

විභවමානය සහ එහි යෙදීම්

විභවමාන මූලධර්මය: ඒකාකාර ප්‍රතිරෝධ කම්බියක් තුළින් නියත ධාරාවක් ගලනවිට කම්බියේ ඕනෑම l දිගක් හරහා විභව අන්තරය එම දිගට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ:…

චුම්බක ක්ෂේත්‍ර සහ චුම්බක බලය

චුම්භක ක්ෂේත්‍රය (B): චලනය වන ආරෝපණ, විද්‍යුත් ධාරා හෝ චුම්භක ද්විධ්‍රැව මත චුම්භක බල ක්‍රියාකරන අවකාශයයි; ඒකකය ටෙස්ලා (T = N·A⁻¹·m⁻¹).

ධාරා සහිත සන්නායක සහ පරිනාලිකාවල චුම්බක ක්ෂේත්‍රය

බයෝ-සවා නියමය: ධාරා අංශුවක් මගින් ඇතිවන චුම්භක ක්ෂේත්‍ර මූලද්‍රව්‍යය dB = (μ0 / 4π) · (I dl sin θ / r²) (μ0 = 4π × 10⁻⁷ T·m/A).

විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය සහ ෆැරඩේ නියමය

චුම්භක ස්‍රාවය (Φ): වර්ගඵලයක් හරහා ගමන් කරන චුම්භක බල රේඛා ප්‍රමාණය: Φ = B A cos θ (ඒකක Weber = T·m²).

ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව සහ වර්ග මධ්‍යන්‍ය මූල (RMS) අගයන්

ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා (AC) සමීකරණ: තත්කාලීන වෝල්ටීයතාව v(t) = V0 sin(ωt) සහ ධාරාව i(t) = I0 sin(ωt); ω = 2π f.

ප්‍රේරක සහ ධාරිත්‍රක ප්‍රතිබාධනය

ප්‍රේරක ප්‍රතිඝාතය (XL): ප්‍රේරකයක් මගින් AC ධාරාවට දක්වන විරෝධය: XL = ω L = 2π f L (ඒකක Ω); ධාරාව වෝල්ටීයතාවට වඩා π/2 (90°) කින් පසුපසින්…

පරිණාමක සහ විද්‍යුත් බල සම්ප්‍රේෂණය

පරිණාමක මූලධර්මය (ට්‍රාන්ස්ෆෝමර්): අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රේරණය මගින් නියත සංඛ්‍යාතයකදී පරිපථ දෙකක් අතර විද්‍යුත් ශක්තිය හුවමාරු කරන ස්ථිතික…

විදුලි ජනක සහ මෝටර්

AC ජනක යන්ත්‍රය: යාන්ත්‍රික ශක්තිය ප්‍රත්‍යාවර්ත විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත් කරයි; චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක භ්‍රමණය වන දඟරයක්, ලිස්සුම් වළලු සහ කාබන්…

අර්ධ සන්නායක සහ p-n සන්ධි

සහජ අර්ධ සන්නායක: කාමර උෂ්ණත්වයේදී තාපජව ජනනය වන සමාන ඉලෙක්ට්‍රෝන සහ කුහර යුගල මගින් සන්නයනය සිදුවන පිරිසිදු සිලිකන් හෝ ජර්මේනියම් ස්ඵටික…

ඩයෝඩ සහ ධාරා සෘජුකරණය

අර්ධ සන්නායක ඩයෝඩය: ධාරාව එක් දිශාවකට පමණක් ගලායාමට සලස්වන අග්‍ර දෙකක p-n සන්ධි උපාංගයකි.

සෙනර් ඩයෝඩ සහ වෝල්ටීයතා නියාමනය

සීනර් ඩයෝඩය: හානිවීමකින් තොරව පසු බිඳවැටුම් කලාපයේ අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන පරිදි අධික ලෙස ඩෝපනය කර විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළ p-n සන්ධි ඩයෝඩයකි.

ද්විධ්‍රැව සන්ධි ට්‍රාන්සිස්ටර (BJT)

ද්විධ්‍රැව සන්ධි ට්‍රාන්සිස්ටරය (BJT): අග්‍ර 3 කින් යුතු ධාරා පාලිත උපාංගයකි: විමෝචකය (E, අධික ලෙස ඩෝපනය කර ඇත), පාදම (B, ඉතා තුනී හා දුබලව…

ක්ෂේත්‍ර බලපෑම් ට්‍රාන්සිස්ටර (FET / MOSFET)

ක්ෂේත්‍ර බලපෑම් ට්‍රාන්සිස්ටරය (FET): ද්වාරය (Gate) අග්‍රයට යොදන විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් මගින් කාණු (Drain) සිට ප්‍රභවය (Source) දක්වා ගලන…

ක්‍රියාකාරී විස්තාරක (Op-Amps)

ක්‍රියාකාරී වර්ධකය (Op-Amp): ආදාන දෙකක් (ප්‍රත්‍යාවර්තී ආදානය (-) සහ අප්‍රත්‍යාවර්තී ආදානය (+)) සහිත අතිප්‍රබල අවකලන වෝල්ටීයතා වර්ධකයකි:…

තර්ක ද්වාර සහ බූලීය වීජ ගණිතය

ද්විමය තර්ක අවස්ථා: තර්ක 1 (HIGH, සාමාන්‍යයෙන් +5 V) සහ තර්ක 0 (LOW, සාමාන්‍යයෙන් 0 V).

ෆ්ලිප්-ෆ්ලොප් සහ අනුක්‍රමික තර්ක පරිපථ

සංයෝජක එදිරිව අනුක්‍රමික තර්කනය: සංයෝජක තර්කනයේ ප්‍රතිදානය රඳා පවතින්නේ පවතින ආදාන මත පමණි; අනුක්‍රමික තර්කනයේ ප්‍රතිදානය වර්තමාන ආදාන…

ප්‍රත්‍යාබල, වික්‍රියා සහ ප්‍රත්‍යාස්ථතාව

ප්‍රත්‍යාස්ථතාව සහ සුප්ලාස්ටික්තාව: විරූපක බල ඉවත් කළ පසු මුල් හැඩය හා ප්‍රමාණය නැවත ලබාගැනීමේ හැකියාව ප්‍රත්‍යාස්ථතාවයි; ස්ථිර විරූපණය…

යං මාපාංකය සහ ප්‍රත්‍යාස්ථ විභව ශක්තිය

යං මාපාංකය (Y): සමානුපාතික සීමාව තුළදී අන්වායාම ආතතිය අන්වායාම වික්‍රියාවට දක්වන අනුපාතය: Y = (F L0) / (A ΔL) (ඒකක N/m² හෙවත් Pa); මානයන්…

දුස්ස්‍රාවිතාව සහ තරල ප්‍රතිරෝධය

දුස්ස්‍රාවිතාවය: සාපේක්ෂව චලනය වන තරල ස්ථර අතර අභ්‍යන්තර ඝර්ෂණයයි; දුස්ස්‍රාවිතා සංගුණකය η: නිව්ටන්ගේ දුස්ස්‍රාවිතා නියමය: F / A = η…

පෘෂ්ඨික ආතතිය සහ කේශිකතාව

පෘෂ්ඨික ආතතිය (γ): ද්‍රව පෘෂ්ඨයක් ඇදුනු ප්‍රත්‍යාස්ථ පටලයක් සේ හැසිරීමේ ගුණයයි; ද්‍රව පෘෂ්ඨය මත ඇඳි මනඃකල්පිත රේඛාවක ඒකක දිගකට ලම්බකව…

තරල පීඩනය, උඩුකුරු තෙරපුම සහ ආකිමිඩීස් නියමය

ද්‍රවස්ථිතික පීඩන සමීකරණය: නිශ්චල තරලයක h ගැඹුරකදී පීඩනය P = P0 + h ρ g; මානක පීඩනය = h ρ g.

බර්නූලි මූලධර්මය සහ අඛණ්ඩතා සමීකරණය

ධාරාරේඛී සහ කැළඹිලි ප්‍රවාහය: ධාරාරේඛී ප්‍රවාහයකදී සෑම අංශුවක්ම එකිනෙක ඡේදනය නොවී එකම සුමට මාවතක ගමන් කරයි; අවධි වේගය ඉක්මවූ විට කැළඹිලි…